Blog
Psychologia sportu

Czy umiesz radzić sobie w niesprzyjających okolicznościach? 🙂

Warunki do gry w tenisa rzadko są idealne. Oślepiające słońce, upał, porywisty wiatr, wysoka wilgotność, śliska nawierzchnia czy słabe oświetlenie to tylko niektóre z wyzwań, z którymi muszą mierzyć się zawodnicy.

Czasami tenisista jeszcze przed meczem zakłada, że nie będzie w stanie zagrać dobrze.

„Nigdy nie gram swojego najlepszego tenisa, gdy mocno wieje wiatr.”

Problem polega na tym, że jeśli przewidujesz, że zagrasz słabo, istnieje duża szansa, że właśnie tak się stanie.

Co decyduje o zwycięstwie, gdy warunki są wyjątkowo trudne?

W końcu nie zatrzymasz deszczu, nie uciszysz wiatru ani nie obniżysz temperatury o kilka stopni. Ale możesz zdecydować, czy pogoda będzie po prostu elementem gry, czy osobistym zamachem meteorologii na Twoją karierę.

W tym wpisie psycho-edukacyjnie wrócimy do WTA Finals w Cancun 2023r. , gdzie zawodniczki często bardziej walczyły z kapryśną pogodą niż ze swoimi rywalkami.

Najlepiej w tych wymagających okolicznościach odnalazła się Iga Świątek.

Dowiedz się jak to zrobiła.

WTA Finals 2023 w Cancun, najważniejszy kobiecy turniej po Wielkich Szlemach, wzbudził wiele kontrowersji.
Prace przy korcie centralnym trwały niemal do startu zawodów, ograniczając możliwości treningu.
Dodatkowo zawodniczki narzekały na tropikalną pogodę oraz nierówną nawierzchnię przygotowaną w pośpiechu.

Leonard Zhukovsky / Shutterstock.com

Zmienna pogoda jako test elastyczności

Każdy mecz to nowy zestaw warunków, wyzwań i przeszkód. Wiatr, słońce, nierówna nawierzchnia, styl gry rywala czy własna dyspozycja danego dnia – wiele z tych elementów pozostaje poza naszą kontrolą. 

To właśnie dlatego sukces w tenisie zależy nie tylko od umiejętności, ale także od zdolności dostosowania się do tego, co przynosi chwila.

Bruce Lee powiedział kiedyś: „Bądź jak woda, przyjacielu”. 

Woda nie walczy z rzeczywistością. Nie narzeka na przeszkody ani nie traci energii na opór.

Zamiast tego dostosowuje się do otoczenia, znajduje nowe rozwiązania i nieustannie płynie naprzód. Gdy napotyka przeszkodę, omija ją lub znajduje inną drogę. Zachowuje swoją naturę, jednocześnie zmieniając sposób działania.

Najlepsi zawodnicy funkcjonują podobnie. Nie przywiązują się sztywno do jednego planu ani nie oczekują idealnych warunków.

Kiedy sytuacja się zmienia, oni zmieniają się wraz z nią…

Jak to zrobić? 🙂

Od początku turnieju Markéta Vondroušová krytykowała warunki: Jest tragicznie. Kort jest dziwny, do tego bardzo wietrznie. Cieszę się, że to zaraz się skończy i będę mogła wyjechać – mówiła.
Photo: proshots

3 drogowskazy na trudne warunki

1. Kontroluj kontrolowalne

Warunki pogodowe czy nawierzchnia, na której przyjdzie ci grać, są identyczne dla obu zawodników, jednak nie raz podczas meczu można zauważyć że różni zawodnicy różnie sobie radzą w różnych warunkach.

Pamiętaj, w tenisie możesz kontrolować tylko i aż siebie.

Więc jeśli jest wietrznie, przypomnij sobie: 

„Wiatr wieje dla obu zawodników.” 

Jeżeli zauważasz, że piłka już 3 razy pechowo odbiła się po twojej stronie, to pomyśl:

„W tenisie pod koniec sezonu suma szczęścia jest równa zeru”. 

Jeżeli czujesz, że to nie jest twój dzień, pomyśl sobie:

„Nie musi być perfekcyjnie, żeby było dobrze”.

Taka narracja wewnętrzna pozwala zachować właściwą perspektywę i zyskać przewagę w wielu sytuacjach.

Chcesz, żeby to Twój przeciwnik narzekał na wiatr, podczas gdy Ty dostosowujesz się do warunków i wykorzystujesz je w inteligentny sposób, aby zyskać przewagę.

Pamiętaj: nie da się panować nad okolicznościami, ale można mieć wpływ na swoje reakcje. 🙂

Iga Świątek tak oceniała warunki panujące podczas turnieju:
„Przyznam, że warunki nie są idealne.
Jest bardzo wietrznie i na pewno trzeba się do tego przyzwyczaić oraz w pewnym sensie nie oczekiwać od swojej gry tyle, co na innych obiektach.
Ostatecznie nie ma to jednak znaczenia.
Warunki są takie same dla wszystkich
YES Market Media / Shutterstock.com

2. Rozkwitaj pod presją

„Z dachem źle. Bez dachu jeszcze gorzej. Ze słońcem lepiej, ale pod słońce to już katastrofa” – znasz to?

Psycholog sportu Jim Loehr zaleca, by nie wciągać się w takie gierki z własną głową, lecz pójść o krok dalej i wręcz nauczyć się wręcz lubić trudności.

Przeciwności są normą w tenisie. Mogą przybierać różne formy: trudne warunki pogodowe, błędy sędziowskie, awarie sprzętu, wyjątkowo silnego przeciwnika czy zwyczajnego pecha.

Istnieją trzy podstawowe reakcje na trudne sytuacje.

Pierwsza grupa zawodników nienawidzi przeciwności, unika ich i wycofuje się psychicznie przy pierwszych oznakach problemów.

„O nie, znowu to samo…”

Druga grupa próbuje walczyć, mimo że nie przepada za wyzwaniami.

„Spróbuję, może się uda.”

Jest jednak trzecia grupa – i to właśnie jej przedstawiciele najczęściej osiągają najwięcej.

Przyjmują trudności z otwartymi ramionami. Traktują je jako okazję do pokazania swojej siły mentalnej. Rywalizacja ich napędza, a presja wydobywa z nich to, co najlepsze.

„KOCHAM RYWALIZACJĘ! IM TRUDNIEJ, TYM LEPIEJ!

Pamiętaj: gdy stajesz przed wyzwaniem, zawsze masz trzy możliwości – uciec, spróbować albo wyjść mu naprzeciw i walczyć. 🙂

„Oczywiście stan kortu to nie jest pozytywna rzecz dla żadnej z nas, ale myślę, ze najwazniejsza rzecz to nie skupiać się na tym i robić swoje.
Czasami dziwnie pilka odbija się na trawie lub na maczce, wiec staram się myśleć z tej perspektywy i po prostu wykonać swoja prace.
Warunki na pewno nie są idealne, ale najlepiej zagrają dziewczyny, które nie będą się tym przejmowały”.

YES Market Media / Shutterstock.com

3. Potraktuj mecz jak zagadkę do rozwiązania

Pomyśl o meczu tenisowym jak o zagadce, którą trzeba rozwiązać.

Bądź jak Sherlock Holmes, który wie, że rozwiązanie już istnieje – musi je tylko odnaleźć.

Nie pozwól, aby warunki, przeciwnik czy nieprzewidziane sytuacje wytrącały Cię z równowagi. Zamiast tego nieustannie się dostosowuj, szukaj rozwiązań i rozwijaj swoją odporność psychiczną.

Lubię mówić swoim podopiecznym: „albo szukasz sposobów, albo powodów…”

Dlatego porzuć wymówki jeszcze przed meczem.

Przekonuj siebie, że możesz wygrać. Szukaj sposobów wykorzystania okoliczności na swoją korzyść i przeciwko przeciwnikowi.

Bo w tenisie nie zawsze wygrywa ten, kto ma najlepsze warunki.

Bardzo często wygrywa ten, kto potraktuje pogodę jako wspólne dla wszystkich warunki gry i jak najszybciej znajdzie rozwiązania pojawiających się problemów.

Pamiętaj: nawet z kwaśnej cytryny można zrobić słodką lemoniadę. Koncentruj się na poszukaniu rozwiązań. 🙂

Ostatecznie Iga Świątek triumfowała w prestiżowym WTA Finals bez straty seta, oddając rywalkom jedynie 20 gemów. – Cieszę się, że grałam solidniej niż inne dziewczyny i lepiej dostosowałam się do warunków – podsumowała.
YES Market Media / Shutterstock.com

Podsumowanie

Przeciwności są nieodłączną częścią tenisa. Nie da się ich uniknąć, ale można nauczyć się lepiej na nie reagować.

Kluczem nie jest czekanie na idealne warunki, lecz umiejętność adaptacji do tych, które akurat się pojawiają.

Im szybciej zaakceptujesz rzeczywistość, skupisz się na tym, co możesz kontrolować, i zaczniesz szukać rozwiązań, tym większą przewagę zyskasz nad rywalem.

Pamiętaj o trzech zasadach:

  • Kontroluj kontrolowalne.
  • Rozkwitaj pod presją.
  • Traktuj mecz jak zagadkę do rozwiązania.

Najlepsi zawodnicy nie wygrywają dlatego, że wszystko układa się po ich myśli. Wygrywają dlatego, że potrafią dostosować się szybciej i skuteczniej niż ich przeciwnicy.

Bo w tenisie nie zawsze wygrywa się walką.

Czasem wygrywa się elastycznością. 🙂