Sekret Djokovića. Potęga sfery mentalnej. PORADNIK 2023.
Jak to Novak „robi”? 🙂
Czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego jedni zawodnicy potrafią zachować zimną krew w kluczowych momentach meczu, a inni ulegają presji?
W tenisie o sukcesie decyduje nie tylko technika i przygotowanie fizyczne, ale także umiejętność radzenia sobie z wyzwaniami mentalnymi. I właśnie tutaj wkracza psychologia sportu.
Praca nad mentalem może odbywać się na dwóch poziomach:
- micro — przygotowanie do konkretnego turnieju
- macro — rozwój zawodnika w skali sezonu lub całej kariery
W tym wpisie, na przykładzie Novak Djokovic i jego podejścia zaprezentowanego m.in. podczas US Open 2023, przyjrzymy się modelowi „5P” autorstwa Jima Taylor’a — jednemu z najbardziej praktycznych narzędzi przygotowania mentalnego.
1P jak Perspective (perspektywa)
W ferworze turniejowych emocji bardzo łatwo stracić szeroką perspektywę. Mecz zaczyna urastać do rangi wydarzenia „na śmierć i życie”, a wynik staje się czymś, co definiuje zawodnika.
To pułapka.
W rzeczywistości każdy turniej to tylko kolejny etap rozwoju. Punkt odniesienia, który pokazuje, gdzie jesteś i nad czym warto pracować. Tenis daje coś wyjątkowego – ciągłość szans.
Jeśli nie ta piłka — to kolejna.
Jeśli nie ten mecz — to następny.
Jeśli nie ten turniej — to kolejny.
Każdy start to przystanek, nie definicja Ciebie jako zawodnika
Co powiedział Novak?
„Dobre występy w wielkich szlemach są moim największym celem i to właśnie je priorytetyzuję. Nie wiem ile takich turniejów mi jeszcze w karierze pozostało. Zachowuję szeroką perspektywę i nie nakładam na siebie też ograniczeń. Jednak jako 36 latek bardzo doceniam to, że mogę wciąż grać. Chcę podczas całego turnieju być jak najbardziej obecny i nic nie brać za pewnik”.
Photo: Mid-day
2P jak Process (proces)
Wielu zawodników wpada w pułapkę myślenia o wyniku. Analizują drabinkę, spekulują, kalkulują. Problem w tym, że to wszystko odciąga uwagę od tego, co najważniejsze.
Od działania na miarę swoich możliwości.
Skupienie na procesie oznacza powrót do podstaw: do jakości uderzeń, decyzji, koncentracji. To świadome przeniesienie uwagi na siebie i na to, co masz wykonać tu i teraz. (więcej o tym piszę tutaj) 🙂
Bo w praktyce to właśnie dobrze wykonany proces prowadzi do wyniku, a nie odwrotnie.
Co powiedział Novak?
„Wielu osobom się wydawać, że już wybiegam myślami do finału, ale nie rezonuje z takim podejściem. Koncentruje się na kolejnym zadaniu, a nie na potencjalnym finałowym pojedynku z Alcarazem”.
Getty Images
3P jak Present (tu i teraz)
Koncentracja na tym co jest „tu i teraz”, czyli skupienie się na danej chwili i miejscu, w którym się znajdujesz. Brzmi prosto, ale nie jest to łatwe, żeby to wykonać.
Myśli bardzo łatwo uciekają:
do przeszłości — „dlaczego to zepsułem?”
albo do przyszłości — „co będzie, jeśli przegram?”
Efekt? Napięcie, presja i rozproszenie.
Dlatego tak ważne są rutyny (więcej o tym piszę tutaj) 🙂 , które pomagają wracać do chwili obecnej. To one „kotwiczą” uwagę i pozwalają grać punkt po punkcie, zamiast meczem naraz.
Co powiedział Novak?
„Rok temu byłem zły, że z powodu braku szczepienia nie mogłem zagrać. Towarzyszył mi smutek, gdy widziałem innych zawodników w akcji. Ale jest jak jest i nie roztrząsam tego co zaszło w zeszłym roku. Po prostu koncentruję się na tym nadchodzącym turnieju”.
photo: Getty Images
4P jak Positive (pozytywne nastawienie)
Twoje nastawienie wpływa na to, jak interpretujesz wydarzenia na korcie.
Możesz widzieć błędy jako dowód słabości — albo jako informację zwrotną. Możesz traktować trudności jako zagrożenie — albo jako wyzwanie.
Możesz wybrać:
- szklankę do połowy pustą
- albo do połowy pełną
Najlepsi zawodnicy nie zostawiają tego przypadkowi. Świadomie pracują nad swoim podejściem.
Bo to jedna z tych rzeczy, które w największym stopniu zależą od Ciebie.
Co powiedział Novak?
„Po przybyciu do Nowego Jorku poczułem ekscytację. Kort centralny to największy tenisowy kort na świecie, z najbardziej elektryzującą publicznością, zwłaszcza podczas sesji wieczornych. Cieszę się, że mogę tu być. Nie mogę się doczekać pierwszego meczu.”
Photo: Asanka Brendon Ratnayake
5P jak Progress (postęp)
Rozwój w sporcie rzadko przebiega liniowo. Obok dobrych momentów pojawiają się spadki formy, zwątpienie i trudniejsze okresy.
I właśnie wtedy dzieje się coś najważniejszego.
To moment, w którym uczysz się najwięcej — o swojej grze, ale też o sobie. Warunkiem jest jedno: dostrzeganie postępu, nawet jeśli jest niewielki. (więcej o tym piszę tutaj) 🙂
Bo to właśnie konsekwencja, a nie pojedyncze „wyskoki formy”, buduje poziom zawodnika.
Co powiedział Novak?
„Uwielbiam rywalizację. Im trudniejszy moment mnie czeka na korcie, tym większy w tym większą w tym widzę okazję do wzrastania jako tenisista. Z mojego doświadczenia wynika, że w takich momentach uczę się o sobie najwięcej”.
Credit : Al Bello/Getty
Podsumowanie
Sukces w tenisie nie zaczyna się od wyniku.
Zaczyna się od tego:
jak myślisz,
na czym się skupiasz,
jak reagujesz.
Model „5P” Jima Taylor’a może być świetnym punktem wyjścia do budowania własnego systemu przygotowania mentalnego.
Bo prawda jest prosta:
Najtrudniejszą częścią treningu mentalnego… jest jego regularne wykonywanie.
A jednocześnie — to właśnie ono robi największą różnicę. 🙂
