Sekret Djokovića. Potęga sfery mentalnej. PORADNIK 2023.
Jak to Novak „robi”? 🙂
Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego niektórzy tenisiści potrafią zachować zimną krew w najtrudniejszych momentach meczu, podczas gdy inni ulegają presji? Kluczem do sukcesu na kortach jest nie tylko doskonała kondycja fizyczna i technika, ale również umiejętność radzenia sobie z wyzwaniami mentalnymi. Tutaj właśnie wkracza psychologia sportu.
Praca nad mentalnym aspektem może odbywać się na poziomie micro, czyli pojedynczego turnieju, bądź na poziomie makro, czyli rozwoju i doskonalenia tenisisty podczas całego sezonu czy kariery. W tym wpisie na przykładzie Novaka Djokovicia i jego przedturniejowej konferencji z US OPEN 2023 dokonam interpretacji modelu zaproponowanego przez kanadyjskiego psychologa sportu Jima Taylora o nazwie „5P”, który dotyczy 5 kluczowych elementów przygotowania mentalnego do zawodów.
1P jak Perspective – Perspektywa
W ferworze turniejowych emocji warto spojrzeć na wszystko z dystansu i zachować szeroką perspektywę. Nawet jeśli grasz w US Open, to potraktuj zawody jako kolejny element rozwoju sportowego. To taki punkt odniesienia, który pokaże Ci, gdzie aktualnie jesteś, w jakim punkcie swojej sportowej drogi się znajdujesz.
Niestety często tenisiści podchodzą do ważnych startów z nastawieniem, że jest dla nich walka „na śmierć i życie”. W konsekwencji doprowadza to, do identyfikowania się z wynikiem – gdy wygrywają to są „debeściakami”, a gdy przegrywają to „porażką”.
Pamiętaj, że tenis to sport kolejnych szans: Co tydzień masz szansę. Albo jeszcze lepiej: „Co piłkę masz szansę”. Jeśli nie ta piłka, to KOLEJNA. Jeśli nie ten mecz, to NASTĘPNY. Jeśli nie ten turniej to NADCHODZĄCY. Jeśli nie ten sezon do PRZYSZŁY. Niech każde zawody będą motywacją do dalszego działania i przystankiem na Twojej sportowej drodze do celu.
Co powiedział Novak?
„Dobre występy w wielkich szlemach są moim największym celem i to właśnie je priorytetyzuję. Nie wiem ile takich turniejów mi jeszcze w karierze pozostało. Zachowuję szeroką perspektywę i nie nakładam na siebie też ograniczeń. Jednak jako 36 latek bardzo doceniam to, że mogę wciąż grać. Chcę podczas całego turnieju być jak najbardziej obecny i nic nie brać za pewnik”.
2P jak Process – skupienie na zadaniu
Często tenisiści skupiają się na tylko na wynikach, zapominając o drodze, która prowadzi do sukcesu. Żeby cieszyć się z osiągnięcia upragnionego celu i rezultatu podczas zawodów, skupienie na procesie jest niezbędne.
To właśnie klucz do osiągania upragnionych wyników, który przekierowuje uwagę na siebie i na to co jest do zrobienia. Zauważ, nie ma to nic wspólnego z kalkulowaniem nad swoimi szansami pucharowymi, czy spekulowaniem, z kim przyjdzie się mierzyć.
Co powiedział Novak?
„Wielu osobom się wydawać, że już wybiegam myślami do finału, ale nie rezonuje z takim podejściem. Koncentruje się na kolejnym zadaniu, a nie na potencjalnym finałowym pojedynku z Alcarazem”.
3P jak Present – bycie „tu i teraz”
Koncentracja na tym co jest „tu i teraz”, czyli skupienie się na danej chwili i miejscu, w którym się znajdujesz. Brzmi prosto, ale nie jest to łatwe, żeby to wykonać. Często zdarza się tak, że myśli tenisistów krążą wokół przykrych doświadczeń z poprzednich startów, poprzedniego nieudanego zagrania, wyniku, bądź tego co powiedzą inni.
Ruminowanie nad przeszłością albo nadmierne wybieganie w przyszłość w trakcie startu wpływa niekorzystnie na wykonanie startowe, powodując niepotrzebny stres, presję i rozproszenie uwagi. Skupienie na bieżącej chwili, wykorzystując określone rutyny pozwala zachować koncentrację i skuteczność w danej chwili.
Co powiedział Novak?
„Rok temu byłem zły, że z powodu braku szczepienia nie mogłem zagrać. Towarzyszył mi smutek, gdy widziałem innych zawodników w akcji. Ale jest jak jest i nie roztrząsam tego co zaszło w zeszłym roku. Po prostu koncentruję się na tym nadchodzącym turnieju”.
4P jak Positive – pozytywne nastawienie
Nastawienie to najogólniej mówiąc Twoja postawa lub też sposób myślenia o konkretnej sytuacji i jest to jeden z kluczowych elementów od którego wszystko się zaczyna. Na pewno słyszałeś powiedzenie, że „szklanka jest do połowy połowy pusta lub do połowy pełna”. Niektórzy tenisiści wybierają sposób widzenia wszystkiego, tak jak szklanki do połowy pustej, czyli negatywnie. Mistrzowie wybierają tę drugą opcję.
Umiejętność kalibrowania nastawienia w tenisie może być istotna, a wręcz kluczowa do istotnego funkcjonowania w sporcie, ponieważ zależy w 100% od zawodnika. To zawodnik decyduje czy widzi szklankę do połowy pełną czy połowy pustą. Zastanów się jakie osoby, rzeczy, zasoby czy sytuacje sprawiają, że twoje nastawienie jest pozytywne.
Co powiedział Novak?
„Po przybyciu do Nowego Jorku poczułem ekscytację. Kort centralny to największy tenisowy kort na świecie, z najbardziej elektryzującą publicznością, zwłaszcza podczas sesji wieczornych. Cieszę się, że mogę tu być. Nie mogę się doczekać pierwszego meczu.”
5P jak Progress – postęp
W procesie treningowym i turniejowym postęp nie zawsze będzie następował liniowo. Dlatego bez dostrzegania efektów z dnia na dzień łatwo się można zniechęcić. Dostrzegaj i celebruj postęp, niezależnie od tego, czy jest to poprawa techniki, zwiększenie wydolności czy zdobycie nowych umiejętności.
Naturalne przecież jest to, że w trakcie sezonu pojawią się zniżki i spadek sportowej formy. Pamiętaj, że w takich sytuacjach poznajesz z jakiej gliny jesteś ulepiony. Nie jest sztuką wygrywać, kiedy wszystko idzie po Twojej myśli. Gdy zawodnik przezwycięża swoje słabości, to wtedy tak naprawdę odkrywa do czego jest zdolny i jaki kryje się w nim potencjał.
Co powiedział Novak?
„Uwielbiam rywalizację. Im trudniejszy moment mnie czeka na korcie, tym większy w tym większą w tym widzę okazję do wzrastania jako tenisista. Z mojego doświadczenia wynika, że w takich momentach uczę się o sobie najwięcej”.
Podsumowanie
Novak Djoković to nie tylko mistrz rakiety, ale także umysłu. W tym wpisie odkryłeś jak psychologia sportu wpływa na jego sukcesy i jakie techniki mentalne stosuje, aby pozostawać na szczycie światowego tenisa. Zdolność do zarządzania emocjami, utrzymania koncentracji i radzenia sobie z presją jest absolutnie kluczowa dla sukcesu na korcie. Dlatego warto poświęcić czas na rozwijanie umiejętności mentalnych i korzystanie z dostępnych narzędzi psychologii sportu. Pamiętaj, że najtrudniejszy w treningu mentalnym jest sam trening. Dobrym punktem wyjścia do rozpoczęcia swojej przygody z rozwijaniem sfery mentalnej, może być model „5P” Jima Taylora.
